Basyşy aýyrýan klapan näme?
Basyşy aýyrýan klapan (PRV) ýapyk ulgamlary, enjamlary we turba geçirijilerini artykmaç basyş sebäpli zyýandan goramak üçin niýetlenen awtomatiki howpsuzlyk enjamydyr. Ol kalibrlenen ýazlardan we gidrawliki dolandyryş elementlerinden ybaratdyr. Ulgamyň basyşy klapanyň öňünden bellenen çägine ýetende, klapan artykmaç basyşy aýyrmak üçin işjeňleşýär.

Basyşy aýyrýan klapan nähili işleýär?
Klapan diskiniň aşagyndaky bug basyşy ýazyň basyş güýjünden geçende, disk göterilýär. Açylanda, çykarylan bug aşaky sazlaýjy halkanyň reaksiýa güýji arkaly disk saklaýjy halkasyna täsir edýär we çalt doly açylmagyna sebäp bolýar. Disk has ýokary galdygyça, bug ýokarky sazlaýjy halka täsir edýär we akymy dikligine aşak gönükdirýär. Netijede reaktiw itek diski ýokaryk itekleýär we belli bir basyş aralygynda ýeterlik göteriji beýikligi saklaýar. Basyş çykanda, ulgamyň basyşy kem-kemden pese gaçýar. Soňra ýaz güýji bug basyşyny we reaktiw iteklemegi ýeňip, klapany ygtybarly ýapýar.
Relief klapanynyň funksiýasy: Esasy maksady we ähmiýeti
Basyşy peseldýän klapanyň (köplenç howpsuzlyk klapany diýlip atlandyrylýar) esasy wezipesi ulgamyň ýokary basyş zolaklarynda artykmaç basyşyň öňüni almak we enjamlaryň bitewüligini goramakdyr. PRV-ler basyşy özbaşdak düzgünleşdirmek arkaly kritiki basyşa ýetenden soň suwuklygy çykarýar we iş basyşyny howpsuz çäklerde saklaýar. Bu enjamyň durnukly işlemegini üpjün edýär, artykmaç basyş sebäpli näsazlyklaryň öňüni alýar we ulgam boýunça syzmalaryň ýa-da iş bökdençlikleriniň öňüni alýar.
Basyşy peseldýän klapanlaryň möhüm ähmiýeti
PRV-ler senagat ulgamlarynda aýrylmaz rol oýnaýar. Olar bolmasa, ýokary basyşly ulgamlardaky adatdan daşary basyş ýokarlanmalary turbalaryň heläkçilikli ýarylmagyna, enjamlaryň zaýalanmagyna we howpsuzlyk üçin agyr howplara sebäp bolup biler. Şeýle näsazlyklar uly maliýe ýitgilerine we ölçelip bilinmeýän howpsuzlyk howplaryna getirýär. Şeýlelik bilen, PRV-leriň dogry saýlanmagy, yzygiderli barlag, tehniki hyzmat we kemçilikli enjamlary wagtynda çalşyrmak örän möhümdir.
Howpsuzlyk basyşyny aýyrýan klapan: Terminologiýa we ulanylyş çägi
Giň manyda, "Howpsuzlyk klapany" basyşy peseldýän klapanlary öz içine alýar. Şeýle-de bolsa, kadalaşdyryjy kesgitlemeler bug gazanlaryna ýa-da I synp basyş gaplaryna gönüden-göni oturdylan klapanlaryň - kadalaşdyryjy edaranyň sertifikatlaşdyrylmagyny talap edýän - berk Howpsuzlyk klapanlary diýlip atlandyrylýandygyny görkezýär. Beýlekiler, umuman, Boşaldyjy klapanlar ýa-da Basyşy peseldýän klapanlar hökmünde klassifikasiýa edilýär.
Howpsuzlyk klapany we basyşy peseldýän klapan: Esasy tapawutlar
Gurluş we funksiýa taýdan meňzeş bolsa-da (ikisi hem bellenen basyşdan geçende awtomatiki usulda maddalary boşadýar), Howpsuzlyk klapanlary we Basyşy aýyrýan klapanlar ASME Gazan we Basyş Gap Kodeksiniň I bölümine laýyklykda tapawutlanýar:
Howpsuzlyk klapany: “Çalt açylýan” (çalt doly açylýan) herekete eýe bolan basyş bilen işleýän klapan. Esasan gaz ýa-da bug hyzmaty üçin ulanylýar.
Boşaldyjy klapan (Basynç Boşaldyjy klapan): Basyş bellenen nokadadan geçende proporsional ýagdaýda açylýan basyş bilen işleýän klapan. Esasan suwuklyk (suwuklyk) hyzmaty üçin ulanylýar.
Bu kesgitlemelere garamazdan, käbir zawodlaryň tehniki häsiýetnamalarynda funksional gabat gelmek we bir-biriniň ornuny tutup ulanmak sebäpli bulaşyklyk dowam edýär, bu bolsa köplenç iş meselelerini döredýär.
Basyşy gowşadyjy klapanlary saýlamagyň ýörelgeleri
Howpsuzlyk we netijelilik üçin klapan görnüşini dogry saýlamak möhümdir:
1. Bug gazanlary:Adatça açyk, doly göteriji ýazly howpsuzlyk klapanlaryny ulanyň.
2. Suwuklyk hyzmaty:Adatça, pes göterijili ýazly howpsuzlyk klapanlary (relief klapanlary) talap edilýär.
3. Howa/Gaz Hyzmaty:Ýapyk, doly göteriji ýazly basyş aýyrýan klapanlary ulanyň.
4. Suwuklandyrylan gaz tankerleri (ýol/demir ýol):Doly göteriji, içerki oturdylan basyş aýyrýan klapanlar gerek.
5. Nebit guýularynyň agzyndaky çykyşlar:Adatça, pilot tarapyndan dolandyrylýan basyş peseldiji klapanlar gerek bolýar.
6. Bug elektrik stansiýasynyň ýokary basyşly aýlanyp geçmegi:Howpsuzlyk we dolandyryş funksiýalarynyň utgaşdyrylan pilot tarapyndan işleýän klapanlary ulanyň.
7. Yzygiderli synag talaby:El bilen synagdan geçirilmegi zerur bolan klapanlar üçin ryçag (göteriji enjam) gerek. Bu bolsa işlemegi barlamak üçin ≥75% basyşda bölekleýin götermäge mümkinçilik berýär.
8. Ýokary temperatura hyzmaty (ýapyk klapanlar üçin >300°C, açyk klapanlar üçin >350°C):Yssylyk siňdiriji/sowadyjy ýüzgüçleri bolan klapanlary ulanmaly.
Howpsuzlyk klapanlarynyň standartlary: Global çarçuwalar
Esasy dolandyryş standartlaryna aşakdakylar girýär:
JB/T 2203-1999 (Hytaý – Umumy):
Ýaý howpsuzlyk klapanlarynyň ölçegleri üçin umumy ýerli standart. Çäklendirmeler bar (doly göteriji üçin maksimum DN200, pes göteriji üçin DN100, DN65/DN125 ýok). Senagat tejribesi köplenç ölçeg çäklerini geçýär (DN250 pes göteriji, DN400 doly göteriji). Flanş ölçegleriniň deň gelmezligi (meselem, DN150 görnüşleri) çalşyryp boljak standartlaşdyryş täzelenmelerini talap edýär.
API 526 (ABŞ – Flanşly klapanlar):
Import edilýän himiki/nefthimiýa enjamlary üçin standart. DN25-DN200 (1″-8″), 2-42MPa, boğaz ölçegleri DT (9.5-146mm)-i öz içine alýar. Tehniki aýratynlyklary boğaz ölçegine görä ylmy taýdan kesgitleýär. Söwda/enjamlaryň ýerlileşdirilmegi arkaly Hytaýda özüne çekijilik gazanylýar. Heniz Hytaýyň milli standarty däl.
Uçarman tarapyndan işleýän klapanlar (Anderson Grinwud modeli):
Ýokary kuwwatlylyk, pes iş tapawudy, nola golaý syzma we yza basyşa duýgursyzlyk (meselem, tebigy gaz turbalary) üçin barha köp ulanylýar. Hytaýyň ýörite standartlary ýok; öndürijileriň köpüsi Anderson Grinwudyň dizaýnlaryna eýerýär. Ýerli standartlara gyssagly zerurlyk (meselem, HF Umumy Maşynçylyk Ylmy-barlag Instituty tarapyndan).
HT Seriýasy (Howa kosmos barlag instituty 11-nji – Hytaý):
HTO (standart), HTB (deňeşdirilen silfon), HTR (hawa çykaryjy), HTN (ýörite), HTGS (ýokary perfli bug), HTXY (suwuk), HTXD (pilot arkaly işleýän) ýaly özboluşly ulgam. HTXD ölçeglerini Anderson Greenwood bilen paýlaşýar; beýlekileri API/JB standartlaryndan tapawutlanýar. Saýlama wagtynda gabat gelýänligi barlamak möhümdir.
Netije
Basyşy aýyrýan klapanlar enjamlaryň zeperlenmeginiň öňüni alýan we artykmaç basyşy gözegçilikde saklamak arkaly ulgamyň durnuklylygyny üpjün edýän esasy howpsuzlyk bölekleridir. Senagat operasiýalarynda olaryň möhüm roly öndürijilige we howpsuzlyk netijelerine gönüden-göni täsir edýär. Guramalar ygtybarly, howpsuz we netijeli ulgamyň işini kepillendirmek üçin PRV-niň dogry saýlanmagyna, takyk gurnamasyna, berk tehniki hyzmat tertibine we öňünden çalşyrylmagyna ileri tutulmalydyrlar.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 29-njy iýuly





